Інстытут беларускай гісторыі і культуры

Хто ж насамрэч спаліў Хатынь?

Prauda HatyniЗагадка трагедыі Хатыні надзвычай важная для беларускай гістарычнай памяці. Гэтая трагедыя, як крывацечная рана, дагэтуль не загаілася, таму варта разабрацца, хто ж вінаваты ў той трагедыі,  – бальшавіцкія бандыты ці нацыскія захопнікі. Раней мы падавалі версію трагедыі, якой прытрымліваецца сучасная расейская гістарычная думка. Ніжэй падаем альтэрнатыўны погляд на тыя падзеі, які актыўна абмяркоўваецца на форумах і сацыяльных сетках:

Хто ж спаліў насамрэч Хатынь і многія іншыя беларускія вёскі, чым займаліся савецкія партызаны? Знакамітая на ўсёй пастсавецкай прасторы вёска тым, што яе нібыта спалілі нямецкія ССаўцы. Але ж давайце разбярэмся, чым займаліся т. зв. “народныя мсціўцы” ў Беларусі.

 С.С. Захарэвіч «Партызаны СССР».  Апошняя частка гэтай кнігі так і завецца – «Злачынствы савецкіх партызан». У ёй прыводзіцца мноства даследаваных ў апошні час фактаў, як партызаны Сталіна замест нападаў на немцаў нападалі на беларускія вёскі. Канешне, у праваздачах ў Маскву яны дакладвалі, што сотнямі забіваюць акупантаў,  але ж на самай справе яны забівалі і абрабоўвалі бяззбройных мясцовых жыхароў, жанчын і дзяцей, гвалтавалі іх, масава спальвалі вёскі. Тлупачылася гэта надуманымі падставамі “супрацоўніцтва з акупантамі”.

Па сутнасці, ніякага партызанскага руху ў Беларусі наогул не існавала. Былі толькі банды пад кіраўніцтвам бальшавіцкай наменклатуры, якія хаваліся ў лясах і працягвалі даваенны тэрор 1930-х гадоў супраць нашага пакутнага насельніцтва.

Аўтар кнігі выразна адлюстроўвае нашыя вёскі ў зонах, якія кантраляваў Вэрмахт. Тут не ўзгадваецца, каб немцы калі-небудзь краналі мясцовых жыхароў, больш за тое,  беларусам жылося даволі багата і заможна пад іх уладай  (адносна спакойна ў параўнанні з зонамі пад партызанамі). Паралельна паказаныя тыя самыя зоны, што знаходзіліся пад  партызанскім кантролем, – землі, цалкам спустошаныя гэтымі катамі. Ад іх марадзёрства насельніцтва памірала з голаду, напіўшыся, гэтыя “героі” ўрываліся ў хаты (вядома, загадзя выбіралі месцы, дзе не было немцаў, бо ваяваць з імі асаблівага жадання не мелася), забівалі і мучылі людзей, гвалтавалі дзяцей і, урэшце рэшт, спальвалі хаты цэлымі вёскамі.

Толькі па афіцыйных дадзеных Беларускага штаба партызанскага руху, за спробы абурацца гэтым марадзёрствам партызаны расстралялі –  а часта перад гэтым здзекаваліся ў катаваннях  (адразалі палавыя органы, напрыклад.)  – 14.473 грамадзян БССР – беларускіх настаўнікаў, работнікаў культуры, медработнікаў, артыстаў, святароў, а часцей за ўсё проста старых і дзяцей.

У рэальнасці гэтая лічба прыкладна разоў у 10 большая. Прывядзем тыповы прыклад: жанчына адмаўляецца аддаваць сваё апошняе паліто (да гэтага забралі ўсю жывёлу і астатняе аддзенне), крычыць, што тады яна застанецца голая і што ёй дваіх дзяцей карміць трэба і маці старую. У адказ на гэтае “абурэнне” яе істыкалі штыкамі, старой маці запусцілі кулю ў патыліцу, а дзяцей закінулі ў падпаленую хату і спалілі жыўцом. Такіх прыкладаў дзясяткі тысяч.

Нацысты падобных зверстваў у нас не вытваралі. Зрэшты, часта партызаны і самі добра спраўляліся з роллю нацыстаў. Што тычыцца Хатыні, то там чыстай вады ўсё ХЛУСНЯ.

Пачынаючы з таго, што немцы не спальвалі гэтую вёску з яе «мірнымі жыхарамі», як хлусяць на Мемарыяле «Хатынь» – наскрозь ілжывым і беларусафобскiм. Усё было зусім інакш: маскальскія бандыты Панамарэнкі напалі на немцаў, прыкрываючыся мясцовымі жыхарамі, як шчытом, потым схаваліся ў Хатыні, дзе з дамоў мірных жыхароў сталі весці баявыя дзеянні. У адказ немцы былі вымушаныя страляць па дамах з процітанкавых гармат і закідваць хаты гранатамі.

Што ж гэта за «злачынства супраць чалавецтва» такое, пра якое хлусяць на “Мемарыяле”? Гэта банальная зачыстка ад узброеных бандфармаванняў, што так любіў рабіць Пуцін у Чачні і што робяць амерыканцы ў Іраку. Немцы раздзяўблі апорныя пункты, абстралалі бандытаў процітанкавымі зарадамі, вёска загарэлася. Потым прайшліся і дабілі тых, хто выжыў. Далей выдумалі бздуру пра «злачынства супраць чалавецтва» ды яшчэ паставілі там помнік «адзінаму выжыўшаму» старому Камінскаму, якога на той момант увогуле не было ў вёсцы, прычым зяць якога сам быў паліцаем. Ды і выжыў зусім не ён адзін. За спробы гісторыкаў СССР у 1970-я гады напісаць пра наяўнасць у Хатыні адстрэльваючыхся партызан рушылі жорсткія рэпрэсіі з боку ідэалагічнага аддзела ЦК КПБ і КДБ БССР.

Чаму? Ды таму што галоўны ідэалагічны знак БССР – «Хатынь» – гэта сведчанне не злачынстваў немцаў, а злачынстваў расейскiх партызан Панамарэнкі на тэрыторыі варожай ім Беларусі. Яны здзяйснялі ваеннае злачынства, насуперак Гаагскай канвенцыі, якая прад’яўляла тры патрабаванні да партызанаў:

1. Насіць ваенізаваную ўнiформу са знакамі адрознення, а не грамадзянскую вопратку, па якой яны могуць зліцца з мірным насельніцтвам.

2. Насіць не ўтойліва, а адкрыта зброю.

3. Не прыкрывацца ў баявых дзеяннях за спіны мірнага насельніцтва.

Усе тры правілы вядзення баявых дзеянняў партызанамі былі ў выпадку Хатыні не толькі парушаныя, але і самі партызаны сталі прычынай гібелі вёскі,  у якой схаваліся за спіны мясцовага мірнага насельніцтва, ратуючы свае нікчэмныя душы.

Хіба вы не пагадзіцеся з думкамі, што калі ты партызан і камбатант, то ідзі і ваюй з ворагам. Але калі ты хаваеш сваё “шчырае  і свядомае” расейскае цельца былога воіна 1-й расейскай нацыянальнай брыгады СС або башкірскага батальёна СС за спіны мірных беларусаў Хатыні, то гэта, прабачце, ужо Беслан і тэрарызм. І паміж Бесланам і Хатынню можна паставіць знак роўнасці: мірнае насельніцтва бандыты выкарыстоўвалі як жывы шчыт ад карнікаў.

Прапаноўваем вашай увазе прыклад: з данясення фюрэру СС і паліцыі акругі «Барысаў» аб знішчэнні вёскі Хатынь 12 красавіка 1943 года:

«Супернік вёў агонь з вясковых дамоў і аказваў ўпарты супраціў, і, каб падавіць яго, войскам давялося ўжыць супрацьтанкавыя гарматы і гранатамёты. У ходзе баявых дзеянняў было забіта каля 34 бандытаў, частка жыхароў была спаленая ».

 А колькі бандытаў было забіта ў Беслане? Можа быць, і менш. А колькі мірных жыхароў загінула?

Навошта па нібыта бяззбройных мірных сялянах Хатыні страляць з процітанкавых гармат і гранатамётаў?

І потым: сяляне Хатыні – гэта падданыя Рэйха з усімі афіцыйнымі дакумэнтамі, іх  знішчэнне за проста так – гэта злачынства перш за ўсё супраць Рэйху.

Наогул, гісторыя Хатыні цёмная. Усё пачалося раней: з забойства 26 сялян з вёскі Казыры, да якіх, мабыць, былі ў партызан прэтэнзіі, і яны іх «падставілі», выставіўшы перад імі засаду, абстралялі немцаў. Пры гэтым незразумела, хто стаў прычынай смерці гэтых 26 сялян. Хутчэй за ўсё, тыя самыя партызаны.

Са старонкі 317 у кнізе “Партызаны СССР”:

«Былы камісар атрада « Мсцівец », Герой Савецкага Саюза Іван Цiмчук распавёў мне, што гэтая вёска стала ахвярай расправы і нацыстаў, і савецкіх партызан. У вёсцы жылі ўперамешку сем’і і тых, і іншых ».

Ноччу ў вёску Губа прыйшлі партызаны і парэзалі цалкам ўсе сем’і, у тым ліку дзяцей, западозраных у сувязях з немцамі. Пашкодзілі сувязь, і раніцай туды быў пасланы ўзмоцнены 2-й ўзвод 1 роты 118-га батальёна дапаможнай паліцыі парадку капітана ахоўнай паліцыі Вельке. За 600 метраў да Губы выявілі рабочых, якія займаліся валкай лесу (з вёскі Казыры). На пытанні, зададзеныя ім, яны адказвалі, што ніхто з іх не мае дачынення да бандытаў.

З данясення:

«Калі ж высветлілася, адкуль яны, з ўсходняга напрамку, з адлегласці 30 метраў, быў адкрыты моцны кулямётны і ружжовы агонь. Завязаўся бой, падчас якога капітан Вельке і 3 ўкраінскія паліцыянты загінулі, 2 паліцэйскія атрымалі раненні. Але падчас моцнага агнявога кантакту праціўнік быў разбіты і панёс сваіх забітых і параненых ва ўсходнім кірунку на Хатынь. Пасля гэтага камандзір ўкраінскага ўзвода ўзяў на сябе камандванне, аднак у яго не было неабходных сіл для працягу акцыі ».

Такім чынам, што мы маем? Ноччу партызаны спалілі вёску Вялікая Губа, пра што ніхто не ўспамінае на фоне Хатыні (толькі 18 Сакавіка 2009 г. дысідэнцкі рух «Мемарыял» усталяваў памятны знак – крыж Еўфрасінні Полацкай, за асвячэнне якога  менскі АМАП арыштаваў на 15 сутак праваслаўнага святара айца Леаніда Акаловіча) . Партызаны ў Вялікай Губе ноччу выразалі ўсё насельніцтва вёскі, уключаючы дзяцей. А затым раніцай забілі чатырох паліцэйскіх, уключаючы камандзіра немца Вельке, яшчэ дваіх паранілі і схаваліся ў Хатыні, дзе, як і ў Вялікай Губе, была рэпутацыя «вёскі паліцаяў».

Самае цікавае ў гэтай гісторыі, навошта партызаны пайшлі ў Хатынь, калі іх ніхто не пераследаваў? Чаму не пайшлі ў свой лес?  «Пасля гэтага камандзір ўкраінскага ўзвода ўзяў на сябе камандаванне, аднак у яго не было неабходных сіл для працягу акцыі».

Згодна з немцам, «паміж тым праціўнік меў у вёсцы Хатынь сяброўская бандытам насельніцтва. Вёска была блакаваная з усіх бакоў і абстраляная».

Відавочна, што ў мэтах партызан было пакараць ўсе тры «паліцэйскія вёскі» гэтага раёна: спачатку спалілі ноччу Вялікую Губу, раніцай падставілі лесарубаў вёскі Казыры (усе 26 нявінных мужыкоў загінулі падчас перастрэлак праз тое, што «працавалі па загадзе немцаў»). А пасля абстрэлу нямецкага патруля партызаны палічылі, што час разабрацца і з Хатынню, і пайшлі паліць гэтую вёску. Як толькі там з’явіліся партызаны, яе адзіны выжыўшы жыхар (які стаў прататыпам для знакамітага помніка «Няскораны чалавек») стары Іосіф Камінскі паспеў збегчы ад іх расправы, бо яго зяць быў (!) паліцыянтам.

Алена Кобец-Філімонава, аўтар кнігі «Жаўрукі на Хатынню» (1973), шмат разоў сустракалася з Камінскім. Ён, на яе думку, быў цалкам запалоханы КДБ і не хацеў гаварыць пра тыя падзеі. Нядзіўна!

Вось мая версія тых падзей:

Ноччу партызаны спалілі вёску Вялікая Губа з усімі яе жыхарамі і прыйшлі працягваць сваё заданне: спаліць і Хатынь. У Хатынь прыйшло прыкладна 35-50 узброеных бандытаў (па справаздачы немцаў,  у вёсцы было знойдзена 34 трупы са зброяй у руках). Далей пачалі шукаць Іосіфа Камінскага – зяця паліцыянта. Той, знаходзячыся каля вёскі, заўважыў прыход партызан і своечасова ўцёк. У адпомстку партызаны забілі ўсю яго сям’ю. Такім чынам, дзіця на руках статуі «Няскораны чалавек» ў Хатыні –  ахвяра злачынстваў партызан, а не немцаў, як прынята лічыць.

Потым перастралялі астатніх у межах «паказальнай акцыі помсты», якая пачалася партызанамі са спалення усяго насельніцтва вёскі Вялікая Губа гэтай ноччу. Помсцілі і вёсцы Хатынь за сваіх толькі што забітых і параненых пры нападзе на нямецкі патруль, да таго ж у тым нападзе падставілі нявінных 26 лесарубаў вёскі Казыры, вінаватых толькі ў тым, што яны секлі лес для немцаў. Прычыну знішчэння Хатыні партызаны вызначылі як «супрацоўніцтва з акупантамі» і «каб непанадна было».

Далей прапаноўваю мой сцэнар падзей, якога няма і ў кнізе «Партызаны СССР».

Такім чынам, ноччу партызаны ў вёсцы Вялікая Губа сагналі сем’і «ворагаў народа» ў свіран, дзе ўсіх замкнулі і спалілі разам з дзецьмі і старымі. Чаму яны ўдзень не маглі паўтарыць такое ў Хатыні? Выкажу здагадку, што так і было.

Уласна кажучы, гэтую экзекуцыю партызан і назіраў з лесу выжыўшы Іосіф Камінскі: бо ён адтуль – з свірана – дастаў цела свайго ўнука, а вось целы 34 узброеных бандытаў немцы пасля бою знайшлі зусім не ў амбары з трупамі згарэлых сялян, а ў хатах, адкуль з ужо пустых хат партызаны вялі супраціў, калі зразумелі, што акружаныя.

Так, жыхароў Хатыні спалілі партызаны, якія былі затым заспеты паліцыяй на здзяйсненні гэтага злачынства. А  паліцыя хацела іх знішчыць за факт іншага аналагічнага злачынства: яны сапраўды некалькі гадзін таму спалілі жыхароў суседняй вёскі Вялікая Губа.

У мяне асабіста не выклікае сумневу, што жыхароў Хатыні спалілі партызаны – гэтыя 34 бандыты, якія потым адстрэльваліся з апусцелых іх жа намаганнямі хат. Ні адзін бандыт не быў узяты ў палон і дапытаны – вось чаму ў данясеннях немцаў адчуваецца нейкая разгубленасць: «У ходзе баявых дзеянняў было забіта каля 34 бандытаў, частка жыхароў была спаленая».

Гэта значыць, яны самі сумняваліся, ці яны спалілі іх пры трапленні супрацьтанкавых снарадаў у свіран, дзе нібыта ўсе сяляне схаваліся.

Але вось пытанне: навошта ж ўсім сялянам хавацца ў свіране, акрамя 34 бандытаў у іх апусцелых хатах? Можна, канешне, выказаць здагадку, што партызаны сказалі ўсім сысці ў свіран, а самі сталі адстрэльвацца з іх хат.

Аднак у свіран зганяюць толькі для таго, каб усіх забіць гуртам. І галоўнае: калі партызаны загадалі сялянам схавацца гуртам у свіране, то навошта яго замыкаць? Бо пры першым жа трапленні супрацьтанкавага снарада або зарада гранатамёта ў свіран сяляне маглі адкрыць дзверы і разбегчыся. Вось і замкнулі іх там зусім не немцы.

Магчыма, замкнулі першыя, а падпалілі другія. Што, праўда, менш верагодна, чым тое, што партызаны паспелі паўтарыць у Хатыні экзекуцыю вёскі Вялікая Губа, дзе ўсяго некалькі гадзін таму яны сапраўды так спалілі сялян з дзецьмі і старымі.

Аўтар: Вадзім Дзеружынскі “Тайна гибели Хатыни, партизаны и проблемы Беларуси(з форуму газэты “Сакрэтныя даследванні”)

2 thoughts on “Хто ж насамрэч спаліў Хатынь?

  1. Артём

    Арийци своих не палят, а вот жидо-партизаны вполнен могли. Ничего удивительного.

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны. Неабходныя палі пазначаны як *

Гэты сайт выкарыстоўвае Akismet для барацьбы са спамам. Даведайцеся пра тое, яе апрацоўваюцца вашы дадзеныя.