Інстытут беларускай гісторыі і культуры

Паспрабуем высвятліць, што адбываецца з нашым народам

Біч Павал

Біч Павал

  Будзем разважаць аб масавай свядомасці. Асаблівасці палітыкаў, партый, іх памылкі, планы, разважанні разглядаць няма сэнсу пакуль не ясна, што адбываецца з народам. Без апоры на народ, уся дзейнасць палітыкаў пераўтвараецца ў барацьбу амбіцый,  ва узаемные абвінавачанні ў правакацыях,  ва ў грызьню і склокі, у фантазіі на тэму чарговых здарэнняў (ва ўсё тое, што назіраецца ў нашай апазіцыі, і што апісала С.Калінкіна ў артыкуле “Надаело”, і ва ўсё тое, чым на 90% запоўнен інтернет, і аб чым праз тыдзень уже ніхто не помніць).

        Кожны раз калі  Нацыянальнае у нас терпіць паразу, терпіць паразу і Дэмакратычнае, і наадварот. Так было з нашым Адраджэннем перыяда 1900-1920, і з нашым Адраджэннем – 1990-2010.  У нас палітычнае ёсць нацыянальнае, і наадварот. Так бывае ў калоніях. Мы расейская калёнія таму, што у нас пануе чужая руская культура. Пакінутыя нам герб і сцяг, адрозные ад расейскіх, прызваны схаваць гэты факт.

      Паспрабуем зробіць параўнальный аналіз нас з нашымі суседзямі, каб у выпадку выяўленай нейкай нашай адрознасці ад суседзеў, гэту адрознасць вызначыць як прычыну нашіх параз. Гэта навуковый падыход. Параметры для параўнання будуць наступные.

  1. Гены, клімат, краявіды, менталітет

     Толькі па генах, як паказалі сучасныя даследвання, мы бліжэй да балтаў, чым да палякаў, украінцаў і рускіх. Па усяму астатняму мы плаўный переход ад народа да народу паміж каторымі мы жывём. У летувісаў і латышоў з Нацыянальным усё добра, у нас наадварот; таму гены не ёсць прычына нашіх параз.

  1. Рэлігія

      Ва ўсіх нашых суседзяў превуаліруе адна нейкая канфесія  хрысцы-                     янства, у нас каталіцызм і праваслаў’е панавалі і пануюць на роўных.          Такая сітуацыя можа быць прычыная нашай слабасці, таму што афармляе або/і правацыруе раскол народа.(Цяпер, праўда, наперад выходзіць пратэстантызм, а РПЦ, як релігія метраполіі, моцна падтрымліваецца нашымі акупацыйнымі уладамі). Паколькі прывесці наш народ да адзінай канфесіі ў бліжэўшый час не магчыма, (да і ці патрэбна?), то з гэтым фактарам поўная неяснасць.

  1. Цывілізацыйнае памежжа.

     Расея не Еўропа, Еўропа не Расея. Так было і так ёсць дагэтуль. Ці скончыцца гэтае супрацьстаянне ў будучыні невядома. Але ў сітуацыі памежжа таксама ж знаходзіцца Україна і часткова Польшча і Прыбалтыка. Усе яны аб’яўляюць сябе мастамі паміж Расеяй і Еўропай.  Таму гэты  фактар не можа быць прычынай нашых параз у Нацыянальна-Дэмакратычным.

  1. Працяжнае панаванне чужых культур у мінулым.

Ва Украіне, ў Летуве і у нас у часы  Рэчы Паспалітай панавала польская культура. Ў Летуве – не ў меньшай ступені, чым у нас. Але яна     нацыянальна адрадзілася. У нас жа запанавала руская культура. Праваслаўную Украіну пачалі  русіфікаваць на сто гадоў раней чым нас, але з Нацыянальна-Дэмакратычным там значна лепей чым у нас. Таму і гэты фактар  можна  не браць па ўвагі.

      5 . Этнакультура (народные звычаі, лад жыцця)

 Паколькі мы не аддзелены ад  суседзяў марамі, высокімі горамі,  велікімі   рекамі, то звычаі нашага народу ёсць блізкія да адпаведных суседніх народаў, і таму няма прычын для ўзаемнай ненавісці і адпаведна выкарыстання яе  уладамі нашых суседзяў супраць нас. Гэты фактар не дзейнічае.

     6. Сімвалічнае  (герб, сцяг, назва народа-краіны).

          Паведамім вызначэнне сімвалічнага.

Сімвал – паняцце, якое фіксуе здольнасць матэрыяльных рэчывоў, слоў,   здарэнняў, пачуццёвых вобразоў выражаць ідэальные зместы, якія адрозныя ад іхняга прамога цялесна-славесна-пачуццёвага быцыя.

Сімвал ёсць большае, чым проста указанне на тое, што ня ёсць ён сам.

Сімвал  не ёсць толькі назоў нейкай атдельнасці. Ён схватвае сувязь гэтай асобнасці з мноствам іншых, падпарадкоўваючы гэтую сувязь адзінаму закону, адзінаму прынцыпу, адзінай універсаліі.

 Сімвал  ёсць адзіная  магчымасць выяўлення (вызначэння)   безсвядовых   началаў, якія ніколі не могуць быць выказаныя інакш.

Сімвал ёсць успрыманне рэальнасці з дапамогай знакаў, што дазваляе   сістэмазаваць на аснове адзінага прынцыпа ўсю многасускладанасць культурных формаў:  мова, навука, мастацтва, рэлігія, і д. т. п.,  гэта значыць, зразумець культуру як целае.

         Нашая апазіцыя  ужо зразумела  сэнс такіх лукашенкавых сімвалаў як герб і сцяг і адмовілася ад іх. На мае ўказанне на апошняга чальца троіцы – назвы народа-краіны, яны (нават звышінтэлегентые) адказваюць – “якая розніца як называцца”.

      Першым (у наш час), хто пачуў, што розніца ўсё ж такі ёсць, быў В.Булгакоў, бо назву Беларусь назваў Ноу-Хау царызма.

    Разгледзім шкоду, якую здейсніла масавай свядомасці (свядомасці простых людзей) назва Беларусь, якую мы адрымалі ад расіян  ў сярэдіне Х1Х ст.

      Па- першае, яна пазбавіла наш народ яго слаўнай гістарычный спадчыны ў якой мы фігуруем як Літва і літвіны. Гістарычная спадчына – гэта тое, на чым выхоўваецца нацыянальная годнасць і гонар. Гісторыя, дзякуючы намаганням  у першую чаргу расейскіх гісторыкаў, у  нас скрадзена і передана або палякам, або жамойтам (цяперашнім летувісам). Натуральна, што яны не жадаюць з гэтым дармавым багаццем расставацца таму, што яно працуе на выхаванне польскіх і летувіскіх патрыётаў, яно надае гэтым нацыям жыццястойкасць, не дае развіцца комплексу непаўнавартасці, які шырока распаўсюджаны сярод нашага народу.

     Тут наш інтэлегент-апазіцыянер дапускае тыповую памылку – ён думае што калі ён і ўсё яго атачэнне ведаюць што Літва ў мінулым ёсць цяперашняя Беларусь,  і таму розніцу паміж гэтымі назвамі можна вывесці за скобкі ў сваіх пошукаў прычын нашых параз, то тое ж можа і павінен зрабіць і народ. Але народ не шукае і не разважае, ён верыць надрукаванаму ў школьных вучэбніках, дзе ствярджаецца зусім адваротнае; і гэта адваротнае, паколькі яно атрымана ў дзяцістве, ўспрымаецца ім як канчатковая істіна (такава сіла Першых Ведаў). Такое  стаўленне да  свайго народа, я ўспрымаю як нашую старую шляхэцскую рысу- нежаданне ставіць сябе на месца іншага, падкрэсліваць сваю адрознасць і нават ганарыцца ею.  Раней прычынамі пыхы з’яўляліся багацце, саслоўный стан, цяпер – “інтэлегентнасць”, адукацыя, “навуковасць”. (Наібольш пыха праяўляецца ў гісторыкаў, якія насабіралі шмат “фактаў” і не ведаюць што з імі рабіць у галаве;  звычайна  перавагу ў веданне “усіх фактаў”  яны выкарыстоўваюць дзеля стварэння такіх мянушак апанентам  і  негісторыкам як “прафан”, “невук”, “неспецыяліст”).

      Між тым  на мерапрыемста апазіцыі (нават калі яны прысвечаны “чаркам і шкваркам”) ходзяць толькі нацыянальна (гістырычна) свядомые людзі.

     Па-другое,    назва Беларусь сваёй блізкасцью да назвы Расея, сумесна з фактарам агромістай тэрыторыі Расеі, нараджае у народа  комплекс непаўнавартасці яшчэ больш неадваротна і непрыкметна. Ну на самой справе, што адчувае наш малыш, калі ён ў першыню даведваецца, што ён нейкій белый рускі і пры гэтым ў першыню бачыць мапу на якой яго Радзіма побач з Расеяй выглядае маленькім лапікам і даведваецца, што там жыве рускі народ і да таго ж яшчэ чуе хлусню што Расея спрадвеку был Руссю? У ягоных мазгох замацоўваецца, што ўсё яму роднае ёсць маленькае, слабае, другаснае. Але калі, напрыклад, паглядзець Энцэклапедычный слоўнік за 1983 г, то можна даведацца, што 2/3 народаў Свету па колькасці насельніцтва і па плошчы сваіх краінаў менш за нас. Але ж такога плачу “што мы маленькія, што у нас нічога няма, што нам трэба кудысці (або ў Расею, або ў ЕС) прыеднацца, што мы самі нічога не можам, што ад мяне нічога асабіста не залежыць і да т.п.” нідзе не чуваць У нас жа гэта набыла нейкую шызу.  Нават Лукашенка пакутвае ад гэтага комплексу і падсвядома з ім змагаецца, выказваючы свою Сілу на парушэннях нормаў цывілізацыйных паводзін.

       Нашые інтэлегенцыя і народ, дзякуючы кінафільмам, ужо прызвычаіліся да таго, што гербы і сцягі пераможаных  топчуцца, ўзрываюцца, рвуцца і спальваюцца, скідваюцца; але яны думаюць што назвы народаў і краін даюцца   “Богам з нябёсаў адзін раз” і на ўсё жыцце, і таму адмовы каланіяльных народаў  (пасля здабыцця тымі незалежнасці) ад каланіяльных назваў, імі не ўспрымаецца як звычайный факт. А дарма! Дзе ўсе гэтыя “берега слановай косці” – назвы якімі  каланізатары называлі пераможаные краіны Азіі і Афрыкі? Яны выкінутыя на свалку гісторыі! Руская культура майстэрскі схавала як ад свайго народу, так і усяго Свету каланіяльную сутнасць сваёй імперыі. Па іх прапаганде мы не калонія Расеі,- пераможаная Літва,- а атыжолак Расеі – Белая Русь, у якой выпадкова ўсталявалася дыктатура. Ашуканства настолькі глыбокае, што наша адраджэнская інтэлегенцыя Нацыянальнае апевала і апавяе пад сцягам “беларускасці”. Але сэнс сімвала Беларусь –  культурная залежнасць ад Расеі.  А  культура, згодна сучасным ўяўленнямі філософаў, ёсць фундамент усяго – эканомікі, палітыкі, сытукненняў, войнаў…Шмат якіх краінаў маюць па некалькі назваў – Германія, Дойчланд, Немеччына, Алемань.

     Шкоднасць “Беларусі” можна даказаць чыста лагічна.  Чым мы адрозніваемся ад астатніх народаў былога Саюзу ў культурным плане? Толькі тым, што у ніх пануюць свае культуры, а ў нас чужая, руская. Чаму ў іх свае культуры перамаглі, а у нас “не”? Лічу, што толькі дзякуючы нашай новай назве Беларусь, якая адчыніла дзверы панаванню  у нас рускай культуры (якая на пароге прадставілася як братняя, і вышэйшая), і якая забіла нашую. Народ, які жыве пад гнётам чужой культуры не здольный на супраціў – улады не здольныя супрацьстаяць Расеі, народ не здольны змагацца нават за “чарку і шкварку”. Наша апазіцыя не разумеючы гэтага, змагалася за Права, Дэмакратыю, але яны каланіяльнаму народу не патрэбныя. Аб гэтым даўно і ясна сказаў З.Пазьняк.

      І вось чарговая параза. Першая была прыкладна ў 1918 г.  Цяпер ніхто не пытае хто з дзеячоў БНР выніваты ў яе паденне, чаму нашые землякі ранга Пілсудскага, Дзержінскага і Юденіча змагаліся не за Радзіму, а за Польшчу і Расею, чаму нашая шляхта, за выключэнем Булака-Балаховіча, не падтры-мала БНР,…  а дарма!  Гадоў праз 10 ніхто не будзе шукаць вінаватых у цяперашней паразе (цяпер гэтым займаюцца усе нашые апазіцыйные СМІ). Застарэлые тлумачэнні  праз сілу нашых ворагаў, ці выпадковасць абставін (Лукашенка), я не прымаю і  яны не тэма артыкула. Прычына нашых параз простая  – назва Беларусь не выхоўвае патрыётаў і змагароў. Вось механізм гэтага.

       Словы “рускі”  і “беларускі” маюць аднолькавый  корань. З’яўленне прыкметніка “белый” па законах семантыкі сведчыць аб вытворнасці, другаснасці панацця “беларускае” ад паняцця “рускае”. Але народ другаснае паважаць і любіць не будзе. Ён можа любіць толькі арыгінальнае. Культуры прыбалтыйскіх народаў у пачатку ХХ ст. былі такія ж слабыя (селянскія) як і нашая новая беларуская, але яны былі арыгінальные, яскрава нерускія. І яны перамаглі. Можна знайсці шмат прыкладаў калі народы маючы блізкія мовы (але розные назвы) стварылі розные культуры і Краіны. Другаснае, пры наяўнасці першаснага (рускага), можа палюбіць (“па долгу службы”) толькі мастацкая інтэлегенцыі. Іх па-чалавечы шкада, але “истина дороже”. Яны рабілі і робяць вялікую справу – прышчапляюць людзям любоў да Радзімы, змагаюцца за Нацыянальнае, але чаму іх праца ідзе прахам? Звычайна гавораць “ вось пераможам тады…”. А я адказваю “не пераможаце, пакуль не знойдзеце  прычыну…” Пакуль наш народ не перастане ўспрымаць сябе як белых рускіх, нічога добрага не будзе, ён застанецца каланіяльным.

    Лічу, што нашай нацыянальна- дэмакратычнай апазіцыі пара адмаўляцца ад вытокаў нашай рабскасці – ад назвы Беларусь. Цяпер  гадоў 5- 10 у нас апазіцыйный рух будзе гніць і раскладацца. Лічу, што Расея паспрабуе канчаткова вырышыць  беларускае пытанне шляхам рассеяння нас па Свету  (бунтароў на Захад, працоўных ў Расею) і заселеннем нашых земляў іншымі народамі (тымі ж рускімі, або кітайцамі) і пераўтварэннем нашай Радзімы ў расейскую правінцыю, або, можа – ў Заходнюю Расею.

        З Расеі можна вырвацца толькі ў моманты яе слабасці, як гэта было ў 1917 і 1991 г.г. Ці прыйдзецца нам чакаць развала РФ, каб выбірацца з яе разам з Паўночным Кавказам, татарамі, башкірамі і іншымі паневоленнымі народамі? Як мы не змаглі выбрацца з яе разам з нашымі суседзямі прыбалтамі і палякамі ў 1917 г, як мы не змаглі вырвацца з яе разам з Украінай і астатнімі народамі саюзных республік ў 90-е гады, так мы не зможам выбрацца з яе і ў будучыні, калі не зменім наш народ, не  зробім яго нормалёвым,такім  як усе нашые суседзі. Лічу, што  да трэццяй спробы адрадзіцца, (калі яна будзе)  нам трэба: 1) канчаткова развітацца з “беларускасцю”,  спачатку ў назвах патрыятычных сілаў – ніякіх БНФ, БАЖ, БДР і т.да п. і 2) заняцца нацыянальна-гістарычнай адукацыёй нашага народу. Забойный механізм “рускі-беларускі, якая розніца” павінен быць   зламаны і зданы ў архіў гісторыі.

      Праблема з назвай  нашай краіны і з самаідэнфікацыяй нашага народу ў тым, што па адным аспектам мы ў гісторыі былі Літвой, а па іншых – Руссю. Аценкі нашых гісторыкаў адрозніваюцца ў прапорцыі літвінства (балтскасці) і рускасці (славянства). Адны знаходзяць падцвярджэнне сваім ацэнкам у генатыпе нашага народа, у каталіцтве і пратэстантызме нашых вярхоў, у дзяржаўным і палітычным ладзе ВКЛ у сярэднявеччы, другія – ў праваслаўі,

 ў  славянскай мове просталюдзінаў і канцелярыі у той жа перыяд. У сітуацыі, калі назва Летува занятая летувісамі, калі гістарычную спадчыну  як Літвы і літвінаў нам трэба захаваць, таксама як і рускі пласт нашай культуры, прапаную замест назвы Беларусь пачаць называцца Літварусью; мужчыны пры гэтым будуць называцца або літварусамі, або літвінамі, жанчыны – ліцвінкамі.   Новая назва   значна паменьшае раскол нашага народу на две варожыя часткі – праеўрапейскую і прарускую. Раскол, які можа прывесці да канчатковай (дэ-юре) страты Незалежнасці і смерці нашай нацыі.

Павал Біч,  красавік 2012

——————————————————————————————

Мнения авторов статей могут не совпадать с мнением администрации Института беларуской истории и культуры.

 

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны. Неабходныя палі пазначаны як *

Гэты сайт выкарыстоўвае Akismet для барацьбы са спамам. Даведайцеся пра тое, яе апрацоўваюцца вашы дадзеныя.